Yükleniyor...
Güler Arın

Kimya Öğretmeni

15 Yıllık Deneyim

Online Ders

TYT/AYT Hazırlık

Okul Başarısı Odaklı

Güler Arın

Kimya Öğretmeni

15 Yıllık Deneyim

Online Ders

TYT/AYT Hazırlık

Okul Başarısı Odaklı

A’dan Z’ye Kimya Sözlüğü – Tam Liste (A–Z)

Kimya Sözlüğü

Modern Bilim İçin A’dan Z’ye Rehber

A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O P R S T U Ü Y Z
A
Adlandırma
Element ve bileşiklerin kimyasal formül veya sembollerle, bazı sistematik yöntemlere göre adlarının yazılması.
Aktiflik
Reaksiyona girme kabiliyeti, elementlerin bileşik yapabilme eğilimleridir.
Aktinitler
Aktinyum (57Ac) elementinden sonra gelen ve 4f orbitallerinin dolmasıyla oluşan 14 elementin oluşturduğu seridir.
Alfa parçacığı
İki proton ve iki nötrondan oluşan +2 yüklü helyum He+2 çekirdeğidir.
Alkali metal
1A grubundaki hidrojen dışındaki metaller.
Allotrop
Fiziksel özellikleri ve kristallerinin uzayda dizilişleri birbirinden farklı olan aynı cins atomlar birbirinin allotropudur.
Amalgam
Civanın diğer metaller ile oluşturduğu alaşımlar.
Ametal
Metalik karakter göstermeyen periyodik tablonun sağ tarafındaki elementler. Atomları az sayıda elektron alarak anyon oluşturan elementler.
Amfoter oksit
Hem asitlerle hem bazlarla tepkime verebilen oksitler.
Anlamlı sayılar
Doğru bir şekilde yapılmış ölçümü ifade eden sayılar.
Anyon
Negatif (–) yüklü iyon.
Asit
Suda çözündüğünde ortama hidrojen iyonları (H+) ya da hidronyum iyonları (H3O+) verebilen maddelerdir.
Asit oksit
Suda çözündüğünde ortama asit çözeltisi veren ya da baz veya bazik oksitlerle reaksiyona girerek tuz oluşturan ametal oksitidir.
Aşırı doymuş çözelti
Belirli sıcaklıktaki doymuş halinden geçici olarak daha fazla çözünen içeren çözelti.
Atmosfer basıncı
Atmosferdeki havanın ağırlığından dolayı uyguladığı açık hava basıncı. 1 Atmosfer basıncı (1 atm): 76 cm yüksekliğindeki cıva sütunun uyguladığı basınçtır.
Atom
Bir elementin tüm kimyasal özelliklerini gösteren en küçük parçasıdır.
Atom–gram
Bir mol atomun kütlesidir.
Atom kütlesi
Bir atomun atomik kütle birimi cinsinden kütlesidir.
Atom numarası (Z)
Bir atomun çekirdeğindeki proton sayısıdır. Ya da yüksüz (nötr) bir atomda çekirdeğin etrafındaki toplam elektronların sayısına eşittir.
Atomik kütle birimi (a.k.b)
Bir karbon (12C) atomunun kütlesinin tam olarak 1/12 sine eşittir.
Aufbau yöntemi
Elektronlar atomik orbitallere enerjileri en düşük olacak şekilde sırasıyla yerleşirler. (Önce 1s, sonra 2s ve sonra 2p gibi).
Avogadro kanunu
Aynı sıcaklık ve basınçta bulunan tüm gazların eşit sayıda molekülleri, eşit hacimdedir.
Avogadro sayısı (NA)
12C elementinin 12 gramındaki kesin atom sayısıdır. (6,02.10²³ tane mol–1′ e eşittir).
Ayırtedici özellik
Maddeleri ayırt etmek için kullanılan özelliktir.
Ayırma
Karışımı oluşturan maddeleri fiziksel yöntemlerle ayrıştırma.
Ayrımsal damıtma
Farklı sıvılardan oluşan bir karışımdaki sıvıları kaynama noktaları farkından yararlanarak ayırma metodudur.
Ayrımsal kristallendirme
Bir karışımı oluşturan bileşenleri çözünürlük farklarından yararlanarak birbirinden ayırma metodudur.
Azeotrop
Sabit bir kaynama noktası bulunan ve sıvı ile buhar hallerindeki bileşimi aynı olan çözelti.
B
Bağıl atom kütlesi
Standart kabul edilen bir elementin kütlesine göre kıyaslanarak bulunan atom kütlesidir.
Bağlanma enerjisi
Bir atomun çekirdeğindeki proton ve nötron gibi atom altı taneciklerini bir arada tutan enerjidir.
Barometre
Açık hava basıncını ölçmek için kullanılan düzenektir.
Basınç
Birim yüzeye uygulanan dik kuvvettir.
Baz
Suda çözünürken çözeltiye hidroksit (OH–) iyonları veren maddedir.
Bazik oksit
Suda çözündüğünde bazik çözelti oluşturan ya da asit ve asit oksitlerle reaksiyona girerek tuz oluşturan metal oksididir.
Belirleyici madde
Kimyasal reaksiyonda artan madde karşısında tamamen tükenen maddedir.
Beta parçacığı
Radyoaktif bir elementin çekirdeğindeki bir nötronun bir protona dönüşmesi ile açığa çıkan elektrondur.
Bileşik
İki ya da daha fazla cins elementin belirli oranlarda birleşmesinden oluşan saf maddedir.
Bileşik oksit
Aynı katyonun farklı iki değerlik aldığı oksitlerinin bir araya gelmiş hali. Örneğin; Fe3O4, FeO, Fe2O3 vd.
Bilimsel Yöntem
Bilimin gelişmesini sağlayan gözlem, deney ve kanunların ve kuramların formüle edilmesi etkinliklerinin bütünüdür.
Birinci iyonlaşma enerjisi
Gaz halindeki bir atomdan en gevşek tutulan elektronun uzaklaştırılması için gereken minimum enerjidir.
Bombardıman
Bir atom çekirdeğine herhangi bir nükleer taneciğin gönderilmesidir.
Boyle kanunu
Sabit sıcaklıktaki bir miktar gazın hacmi ile basıncı ters orantılıdır.
Bozunma serisi
Radyoaktif bir izotopun basamak basamak çeşitli ışımalar yaparak bozunması ve sonunda kararlı bir izotopa dönüşmesi.
Buharlaşma
Ortalama kinetik enerjisi fazla olan moleküllerin, sıvı fazdan gaz fazına geçmeleridir.
Bunzen beki
Tasarımı alman bilim adamı Robert Bunzen tarafından yapılan ısıtma aygıtı.
C
Celsius sıcaklık cetveli
Buzun erime noktasını 0°C ve suyun kaynama noktasını 100°C olarak kabul eden sıcaklık cetvelidir.
Charles kanunu
Sabit basınç altında bir miktar gazın, hacmi ile mutlak sıcaklığı doğru orantılıdır.
Coulomb kuvvetleri
Aynı yüklü tanecikler arasında itme kuvveti veya zıt yüklü tanecikler arasında çekme kuvveti Coulomb kuvvetleri olarak adlandırılır.
Ç
Çekirdek
Atomun merkezinde proton, nötron gibi benzer atom altı parçacıklar içeren, oldukça küçük ve yoğun, pozitif (+) yüklü bölge.
Çekirdek eşitliği
Radyoaktif bir reaksiyondaki değişiklikleri gösteren denklemdir.
Çekirdek reaksiyonu
Bir atomun çekirdeğinde meydana gelen değişmeler, Radyoaktif veya nükleer reaksiyonlar olarak da bilinir.
Çizgi spektrumu
Gaz veya gaz halindeki bir maddeden gelen ışıklar bir prizmadan geçirilirse elde edilen görünür renkler arasında boşluklar vardır. Bu tür devamlı olmayan spektrumlara denir.
Çökelme
Bir çözeltide iki tuzun etkileşimi veya sıcaklık değişiminin çözünürlüğe etkisi sonucu çözünmeyen katı bir bileşiğin oluşması.
Çökelme reaksiyonu
Sonucunda çökelti oluşan reaksiyonlardır.
Çözelti
İki veya daha fazla maddeden oluşmuş homojen karışım.
Çözücü
Bir çözeltinin en fazla miktardaki bileşeni veya çözeltiye fiziksel halini veren bileşendir.
Çözünen
Bir çözeltinin miktar olarak az bulunan bileşenleri.
Çözünürlük
Belirli bir sıcaklıkta sabit hacimdeki bir çözücüde doymuş bir çözelti elde etmek için çözünen maddenin miktarı.
D
Dalga
Bir ortamda enerji taşıyan eğilim.
Dalga boyu
Birbirini takip eden iki dalga tepesi ya da çukuru arasındaki uzaklıktır.
Dalton atom modeli
Atom maddenin en küçük yapıtaşı olup daha küçük parçalara bölünemez içi dolu bir küredir.
Dalton kanunu
Birbirleriyle reaksiyon vermeyen gazların oluşturduğu karışımın basıncı, karışımda bulunan gazların kısmi basınçları toplamına eşittir.
Damıtma
Bir sıvıyı buharlaştırıp, oluşan buharını yoğunlaştırarak ayrıştırma işlemi.
d–bloku
Periyodik tablonun d–orbitallerinin dolmakta olduğu elementleri içeren bölümü.
Değerlik elektronları
En büyük baş kuvantum sayısına sahip elektron tabakasında bulunan elektronlar.
Denkleştirilmiş denklem
Aynı tip atomların, denklemin her iki tarafında da aynı sayıda bulunduğu eşitlik.
Devamlı spektrum
Beyaz ışık bütün renkleri içerdiğinden bir prizmadan geçirilirse elde edilen renkler sürekli olur. Renkler sınır bölgelerde iç içe girmiş devamlı bantlar halindedir.
Derişik çözelti
Göreceli olarak çok miktarda çözücü içeren çözelti.
Derişim
Bir maddenin belirli miktardaki bir çözücü veya bir çözeltinin içindeki göreceli miktarı.
Dializ
Bir çözelti içerisindeki küçük iyon veya moleküllerin yarı geçirgen bir zardan geçmesi ve büyük iyon veya moleküllerin geçmemesi işlemi.
Difüzyon
Bir gazın havada veya başka bir gaz içinde yayılması.
Doğal radyoaktiflik
Atom numarası 83’ten büyük olan elementlerin kendiliğinden çeşitli ışımalar yaparak yeni elementlere dönüşmesidir.
Donma
Sıvı haldeki bir maddenin katı hale geçmesidir.
Doymamış çözelti
Belirli bir sıcaklıkta doymuş halden daha az çözücü içeren çözelti.
Doymuş çözelti
Belirli bir sıcaklıkta çözebileceği maksimum çözüneni içeren çözelti.
Dublet
Atomların bileşik oluştururken elektron alarak ya da vererek en dış enerji seviyelerindeki toplam elektron sayısının helyum gibi 2 olması hâlidir.
E
Efüzyon
Gaz moleküllerinin küçük bir delik aracılığıyla bir kaptan, daha düşük basınçlı ortama yayılmasıdır.
Ekzotermik reaksiyonlar
Dışarıya ısı vererek gerçekleşen reaksiyonlardır.
Elektrolit
Sulu çözeltisi elektrik akımını ileten maddedir.
Elektrolit çözelti
Elektrik akımını ileten çözelti.
Elektrolit olmayan çözelti
Elektrik akımını iletmeyen çözelti.
Elektroliz
Bir maddenin sıvılaştırılmış halinde ya da elektrolit çözeltisinde, elektrik akımı yardımı ile kendi bileşenlerine ayrıştırılması.
Elektron
Çekirdeğin etrafındaki ihtimali orbitallerde hareket ettiğine inanılan 1/1840 atomik kütle birimlik (akb) bir kütleye sahip negatif (–) yüklü parçacıktır.
Elektron dağılımı
Elementlerin atomlarında bulunan elektronların, atomik orbitallerine düzenli bir şekilde yerleşimi.
Elektronegatiflik
Bir molekül içerisindeki atomun elektronları kendine doğru göreceli çekme kabiliyeti.
Elektromanyetik spektrum
Elementler katı ya da gaz halinde iken dışarıdan yeterli miktarda enerji alarak, belli dalga boylarında ışıma yapmaları.
Elektron ilgisi
Nötr bir atoma (gaz fazında) bir elektron eklenmesiyle meydana gelen ısı değişimi. Bir atomun elektron alma eğiliminin ölçüsü.
Elektron yakalama
Çekirdeğe en yakın bir enerji seviyesinden bir elektronun çekirdek tarafından yakalanmasıyla oluşan radyoaktif bozunma şekli.
Element
Kimyasal metotlarla daha basit parçacıklara ayrılamayan, aynı cins atomlardan meydana gelen en basit yapıdaki madde.
Endotermik reaksiyon
Dışarıdan ısı alarak gerçekleşen reaksiyonlardır.
Enerji seviyesi
Çekirdek etrafında aynı enerjideki elektronların bulunduğu yörüngelerdir.
Erime noktası
Katı hâldeki maddenin sıvı hâle geçtiği sıcaklık noktası.
F
f–bloku
Periyodik tabloda f orbitallerinin dolmakta olduğu elementlerin oluşturduğu küme.
Fahrenheit sıcaklık cetveli
Buzun 32°F da eridiğini ve suyun 212 °F da kaynadığını kabul eden sıcaklık cetveli.
Frekans
Belirli bir noktada birim zamanda (saniyede) geçen dalga sayısıdır.
Fiziksel değişme
Maddenin fiziksel halinde meydana gelen değişmedir.
Fiziksel özellik
Erime noktası, kaynama noktası, renk, özkütle (yoğunluk) gibi maddenin iç yapısıyla ilgili olmayan özelliklerdir.
Fisyon (Bölünme) reaksiyonu
Ağır bir çekirdeğin daha küçük çekirdeklere dönüşmesi. Bu sırada bir kaç nötron ile çok büyük miktarda enerji açığa çıkar.
Flüoresans
Bir maddenin kısa dalga boylu radyasyon ile uyarılması sonucu ışık yayması. Uyarıcı ortamdan uzaklaştırıldığında ışık yayma işlemi durur.
Formül
Bileşikteki elementlerin sembollerini ve bu bileşiğin bir molekülündeki atomların kaçar tane olduğunu gösteren sayıları içeren basit ifadedir.
Formül–gram
Bir mol iyonik bağlı bileşiğin kütlesidir.
Fosforesans
Bir maddenin uyarılması sonucu ortamdan uyarıcı kaldırılsa da bir süre daha ışıma yapması.
Fotoelektrik olay
Bir metal üzerine düşürülen ışığın, metal yüzeyinden elektron koparması olayına denir.
Foton
Işık taneciği. Işık ışınının enerjisi bu fotonlar içinde yoğunlaşmıştır.
Füzyon (Birleşme) reaksiyonu
Küçük atom çekirdeklerinin birleşerek daha büyük çekirdekler oluşturmasıdır.
G
Gama ışıması
Çeşitli radyoaktif ışımalar sonucu yüksek enerjili halde kalan bir çekirdeğin yaydığı ve nüfus etme gücü yüksek olan elektromanyetik ışıma.
Gay–Lussac kanunu
Sabit hacimli bir miktar gazın basıncı ile mutlak sıcaklığı doğru orantılıdır.
Gaz kanunları
Özel şartlar altındaki gazların davranışlarını inceleyen kanunlar.
Gaz sabiti (Rydberg sabiti)
İdeal gaz denkleminde ve bazı diğer denklemlerde karşılaşılan sabit.
Geçiş elementleri
Periyodik sistemin orta kısmında bulunan ve bileşiklerinde, birden fazla değerlik alabilen d orbitallerinin dolmasıyla oluşan B grubu elementleridir.
Gerçek Gaz
Davranışı ideal gaz davranışından farklı olan gaz.
Görünür spektrum
Dalga boyu yaklaşık 390 nanometre ile 760 nanometre (nm) arasında bulunan ve elektromanyetik ışımanın bütün görünen dalgalarını içeren spektrumu.
Graham kanunu
Sabit sıcaklıktaki bir gazın difüzyon veya efüzyon hızı, o gazın öz kütlesinin karekökü ile ters orantılıdır.
Grup
Periyodik sistemdeki benzer kimyasal özelliğe sahip elementlerden oluşan dikey sütunlar.
H
Hacim
Maddenin uzayda kapladığı boşluk.
Halojenler
Tuz yapıcı anlamına gelen ve periyodik tabloda, atomlarının son yörüngelerinde yedi elektron bulunduran elementlerin oluşturduğu 7A grubu.
Heterojen karışım
Her noktasında aynı özellik göstermeyen karışımlardır.
Hızlandırıcı
Elektron, proton ve alfa parçacığı gibi yüklü parçacıklara çok yüksek kinetik enerji kazandıran alet.
Hidrat
Kristal yapısında belirli miktarlarda su molekülü içeren bileşiklerdir.
Homojen karışım
Her noktasında aynı özellikleri gösteren karışımlardır.
Hund kuralı
Eş enerjili orbitallere (2px, 2py, 2pz gibi) elektronların paralel spinli maksimum sayıda eşleşmemiş elektron sağlayacak şekilde yerleştirilmesi.
I
Işık hızı
Bütün elektromanyetik dalgaların boşluk kabul edilen, maddeden arınmış ve havası boşaltılmış ortamda 3.10⁸ m/s lik bir hızla ile ilerleyişi.
Işın tedavisi
Radyoaktif ışımanın tedavi amacıyla kullanımı, radyoterapi.
İ
İç geçiş elementleri
Periyodik sistemin alt kısmında yer alan ve f orbitallerinin dolmasıyla oluşan elementler. Aktinitler ve lantanitler.
İdeal gazlar
Bütün basınç değerlerinde Boyle kanununa uyan gazları tanımlar. Gerçek gazlar yüksek sıcaklık ve düşük basınçta ideal davranışa yaklaşır.
İndirgen
Kimyasal reaksiyonlarda kendisi yükseltgenerek karşısındakini indirgeyen madde.
İndirgenme
Elementlerin elektron olarak bir değerlikten daha düşük değerliklere geçmesi.
İyon
Elektriksel yük taşıyan atom ya da atom grupları.
İyonlaşma
Gaz halindeki bir atomun en uzak yörüngesindeki en zayıf tutulan elektronunun koparılması işlemine denir.
İyonik bağ
Bir metal ile ametal arasında elektron alış–verişi sonucunda oluşan bağ türü.
İyonik bileşik
Atomları arasında iyonik bağ içeren bileşikler.
İyonlaşma enerjisi
Gaz halindeki nötr bir atomun bir elektronun uzaklaştırılması için gerekli minimum enerji.
İzoelektronik
Değerlik elektron sayıları aynı olan atom veya iyon türleri.
İzoton
Nötron sayıları aynı proton sayıları farklı olan atomlar.
İzotop
Proton sayıları aynı nötron sayıları farklı ya da bir başka değişle atom numarası aynı, kütle numarası farklı olan atomlar.
J
Javel suyu
Sodyum Hidroksit (NaOH) çözeltisinden Klor (CI2) gazı geçirilerek elde edilen ve hipoklorit (CIO–) iyonları içeren çamaşır suyu olarak kullanılan ağartıcı madde.
K
Kaba formül
Bir bileşikteki elementlerin sadece cinsini ve oranını belirten en basit formül.
Kademeli reaksiyon
Birden fazla reaksiyon basamağına sahip reaksiyonlar serisi.
Kalkojen
Filiz yapan 6A grubu elementleri.
Kararlı bileşik
Kolaylıkla bozunup, ayrışmayan bileşik.
Karışım
İki ya da daha fazla maddenin gelişigüzel oranlarda, kimyasal özelliklerini yitirmeden oluşturdukları madde.
Katı
Belirli kütle, hacim ve şekli olan içine girdiği kabın şeklini almayan madde hali.
Katlı oranlar kanunu
İki element aralarında birden fazla bileşik oluşturuyorsa, birinin sabit tutulan miktarına karşılık diğerinin değişken miktarları arasında küçük ve tamsayılarla ifade edilen bir oran vardır.
Katot ışın tüpü
Uçlarında metal elektrot bulunan ve içerisine düşük basınçta gaz konulup elektronlara elektriksel gerilim uygulanmasıyla gaz örneğinin ışık yaymasını sağlayan tüp.
Katyon
Pozitif (+) yüklü iyon.
Kaynama
Bir sıvının buhar basıncının, ortam basıncına eşit olması.
Kaynama noktası
Bir sıvının buhar basıncının, açık hava basıncına eşit olduğu andaki sıcaklık değeri.
Kelvin sıcaklık cetveli
Mutlak sıcaklıktır. Moleküllerinin ortalama kinetik enerjilerine göre kullanılan sıcaklık cetveli.
Kısmî basınç
Bir gazın, içinde bulunduğu karışımın toplam basıncı içerisinde sahip olduğu basınç.
Kızıl ötesi ışınlar (IR)
Dalga boyu 10⁻⁶ ve 10⁻⁴ metre arasında olan zayıf enerjili dalgalar.
Kimya
Maddelerin özellikleri ile maddeler arası etkileşimleri inceleyen bilim dalı.
Kimyasal denklem
Kimyasal reaksiyon oluşumunu sembollerle gösteren denklem.
Kimyasal formül
Bileşiğin bileşimini kimyasal sembol ve rakamlar kullanarak gösterme şekli.
Kimyasal özellik
Maddenin içyapısıyla ilgili özellikler.
Kimyasal reaksiyon
Bir ya da daha fazla maddelerin bir veya birden fazla farklı maddelere dönüştüren bir çeşit değişimlerdir.
Kinetik teori
Gaz ve sıvı moleküllerinin davranışlarını kuramsal olarak açıklayan teori.
Konsantrasyon
Çözeltide çözünmüş olan göreceli madde miktarıdır. Düşük konsantrasyonlu çözeltilere seyreltik, yüksek konsantrasyonlu çözeltilere derişik çözelti denir.
Kontrol çubuğu
Nükleer bir reaktörün kalbine yerleştirilen, zincirleme fisyon reaksiyonunu kontrol altına almaya yarayan çubuk.
Kovalent bağ
İki elektronun iki atom tarafından paylaşılması ile oluşan bağ.
Kovalent bileşikler
Atomları arasında kovalent bağ içeren bileşikler.
Kritik kütle
Bir nükleer bölünme (fisyon) reaksiyonun kendiliğinden zincirleme olarak devam edebilmesi için gerekli olan nükleer yakıt kütlesi.
Kromatografi
Çözücü ve ayırt edici ortam kullanarak çözünen madde karışımını bileşenlerine ayırma metodu.
Küresel simetri
Bir element atomunun değerlik orbitallerinin tam ya da yarı dolu olma hali.
Kütle
Değişmeyen madde miktarı.
Kütlenin korunumu kanunu
Bir kimyasal reaksiyonda, reaksiyona giren maddelerin kütleleri toplamı, reaksiyon sonucu elde edilen ürünlerin kütleleri toplamına eşittir.
L
Lewis yapısı
Değerlik elektronlarının noktalarla gösterilmesi ile yazılan formüller.
Ligand
Kompleks iyonlarda merkez atomu saran komşu gruplardan her biri.
Lantanitler
Lantanyum (89La) elementinden sonra gelen ve 5f orbitallerinin dolmasıyla oluşan 14 element.
M
Madde
Uzayda yer kaplayan kütlesi olan her şey.
Makroskobik
Çıplak gözle incelenebilen.
Manometre
Kapalı kaptaki gazların basıncını ölçmek için kullanılan düzenek.
Metal
Kimyasal reaksiyonlarda pozitif değerlik alan ve kendine has bir takım özellikleri olan element.
Mikrodalgalar
Dalga boyu 10⁻⁸ ile 10⁻¹ metre arasında bulunan düşük frekanslı dalgalar.
Mikroskobik
Mikroskop olmadan, çıplak gözle ölçülemeyen çok küçük yapılar.
Mineral
Belli bir formülü olan doğada saf halde bulunan metal bileşiği.
Mol
6,02 x 10²³ adet tanecik, atom veya molekül.
Mol kesri
Bir gazın mol sayısının, gazın içinde bulunduğu karışımın toplam mol sayısına oranı.
Molal donma noktası azalması sabiti
Bir molal parçacık içeren çözücünün donma noktasındaki azalma miktarı.
Molal kaynama noktası yükselmesi sabiti
Bir molal parçacık içeren çözücünün kaynama noktasındaki artma miktarı.
Molalite
Bir kilogram çözücü içerisinde çözünmüş maddenin mol sayısı.
Molarite
Bir litrede çözeltide çözünmüş olan maddenin mol sayısı.
Molar hacim
1 mol maddenin kapladığı hacim.
Molar kütle
1 mol atom veya molekülün gram cinsinden ağırlığı.
Molekül
Bileşiği oluşturan en küçük yapı.
Molekül formülü
Molekülü oluşturan atomların sayısını tam olarak gösteren formül.
Molekül–gram
Bir mol kovalent bağlı bileşiğin kütlesi.
Molekül kütlesi
Bir moleküldeki atomların akb cinsinden toplam kütlesi.
Mor ötesi ışınlar
Dalga boyu 10⁻⁸ ile 10⁻¹⁰ metre arasında olan yüksek enerjili dalgalar.
N
Net iyon denklemi
Kimyasal reaksiyonda sadece rol alan iyonların gösterildiği bir kimyasal denklem.
Normal kaynama noktası
Deniz seviyesindeki bir sıvının buhar basıncının, açık hava basıncına (760 mm-Hg) eşit olduğu andaki sıcaklık değeri.
Normalite
Bir litre çözeltide çözünmüş maddenin eşdeğer-gram sayısı.
NŞA (Normal Şartlar Altında)
Sıcaklığın 0°C ve basıncın 1 atm olan durum.
Nötr oksit
Ametallerin oksijence fakir olan oksitleridir.
Nötron
Atomun çekirdeğinde bulunan ve kütlesi yaklaşık 1 akb olan yüksüz tanecik.
Nötürleşme reaksiyonu
Asitler ile bazlar arasında oluşan reaksiyonlar.
Nükleer enerji
Radyoaktif reaksiyonlar sonucu açığa çıkan enerji, atom enerjisi.
Nükleer reaktör
İçerisinde nükleer füzyon reaksiyonunun kontrollü bir şekilde gerçekleştirildiği sistem.
Nükleer yakıt
Nükleer reaktörde enerji üretmek için kullanılan bölünebilen izotopları içeren madde.
Nükleon
Proton ve nötron gibi atom çekirdeğini oluşturan temel parçacıklar.
O
Oksi asit
Yapısında oksijen bulunduran asitler.
Oksidasyon sayısı
Bileşikteki bir atomun değerliği, bir elementin yükü.
Oksit
Oksijenin soygazlar ve flor haricindeki elementlerle yaptığı bileşikler.
Ortalama serbest yol
Bir gaz molekülünün ortalama olarak iki çarpışma arasında aldığı yol.
Oktet
Bir atomun en dış enerji seviyesindeki elektron sayısının 8 olması hali.
Orbital
Çekirdeğin etrafında dönen elektronların bulunma ihtimali en yüksek olduğu bölgeleri ve elektronların hareketini belirleyen matematiksel dalga denklemi.
Ozmos
Bir çözücünün yarı geçirgen bir zardan daha derişik bir çözeltiye geçmesi.
P
p–bloku
Periyodik tabloda p–orbitallerinin dolmakta olduğu elementler grubu.
Pauli prensibi
Bir atomda dört kuantum sayılarda birbirinin tamamen aynı olan iki elektron bulunamaz.
Periyot
Periyodik sistemdeki yatay sıralar.
Periyodik tablo
Kimyasal ve fiziksel özellikleri göz önünde tutularak elementlerin atom numaralarına göre sıralanışını gösteren çizelge.
Peroksit
O₂⁻² iyonu içeren oksit bileşikleridir.
Plazma
Gaz fazındaki atomların çok yüksek sıcaklıklarda iyonlaşarak çekirdek ve elektronlarına ayrışması sonucu oluşan akışkan madde.
Proton
Atomun çekirdeğinde bulunan kütlesi 1 akb lik +1 yüklü atom altı parçacıkları.
Pozitron parçacığı
Radyoaktif bir elementin çekirdeğindeki bir protonun bir nötrona dönüşmesi ile açığa çıkan pozitif yüklü elektron.
R
Radyasyon
Enerjinin elektromanyetik dalgalar ya da parçacıklar halinde yayılması.
Radyoaktiflik
Çekirdeğinin kararsızlığından dolayı bir atomun kendiliğinden, sürekli olarak çeşitli ışımalar yaparak enerji yayması.
Radyoaktif izleyici
Biyolojik ve kimyasal süreçlerin izlenmesinde kullanılan radyoaktif özelliğe sahip izotoplar.
Radyoaktif olay
Atomun çekirdeğinde meydana gelen herhangi bir değişiklik.
Radyoaktif serpinti
Bir nükleer patlama sonucu atmosfere yayılan radyoaktif atıkların rüzgar ya da yağmurla tekrar yeryüzüne inmesi.
Radyografi
X ya da gama ışıması yardımı ile film ya da duyarlı plaka üzerinde görüntü elde etme yöntemi.
Radyoizotop
Bir elementin radyoaktif özellik gösteren izotopları.
Raoult Kanunu
Çözeltinin uçucu olan bir bileşeninin buhar basıncı, bu bileşenin mol kesri ile saf sıvısının buhar basıncı çarpımına eşittir.
Rutherford atom modeli
Atomun çekirdeğinde proton bulunup, çekirdeğin etrafında tıpkı güneş sistemindeki gezegenler gibi dönen elektronlar mevcuttur.
S
s–bloku
Periyodik tablonun sol tarafında metal atomların oluşturduğu blok.
Sabit
Bir fiziksel niceliğe ait değişmez değer. Örneğin: Işık hızı ve Avogadro sayısı birer sabittir.
Sabit oranlar kanunu
Herhangi bir bileşiği oluşturan maddelerin kütleleri arasında daima sabit bir oran vardır.
Sert su
Sabun ile köpük oluşturmayan su. Eğer su içerisinde sertliğe sebep olan HCO₃⁻ iyonu ve buna bağlı katyonlar var ise bu tür sulara geçici sertliğe sahip sular denir.
Seyreltik çözelti
Göreceli olarak az miktarda çözünen içeren çözelti.
Seyreltme
Bir çözeltinin konsantrasyonunun, çözeltiye çözücü eklemek sureti ile azalması.
Sıcaklık
Termal ilişki içindeki maddeler arasında meydana gelen ısı akışını tanımlayan fiziksel özellik.
Sıvı
Maddenin hali. Kütlesi ve hacmi belli olan fakat belirli bir şekli olamayan maddedir. Bu yüzden içine konulduğu kabın şeklini alır.
Sıvı basıncı
Sıvı tarafından birim yüzeye uygulanan basınç.
Sıvı–buhar basıncı
Buhar fazına geçen, sıvı moleküllerinin uyguladığı basınç.
Sıvı–buhar dengesi
Bir sıvıdaki moleküllerin sıvı fazdan, gaz fazına geçme (buharlaşma) hızları ile gaz fazından, sıvı fazına geçme hızlarının (yoğunlaşma) eşit olması hâli.
Standart sıcaklık ve basınç
273,15 Kelvin veya 0°C ve 101,33 kiloPaskal veya 1 atm (760 mm-Hg).
Stokiyometri
Kimyasal reaksiyonlardaki giren maddelerle, ürünler arasındaki kütle ilişkileri.
Soğutma etkisi
Buharlaşma olan ortamda, ortalama kinetik enerjileri fazla olan moleküllerin sıvıdan, gaz fazına geçmelerinden dolayı ortamın kinetik enerjisinin azalması yani ortamın soğuması.
Soygaz
Kimyasal reaksiyonlara karşı ilgisiz elementler. Periyodik tablodaki 8A grubu elementleri. İnert veya asal gaz olarak ta bilinirler.
Sulu çözelti
Çözücüsünün su olduğu çözelti.
T
Temel hâl
Bir atomun bütün elektronlarının en düşük enerjili haline sahip olduğu durumdaki elektron dağılımı.
Termokimya
Kimyasal reaksiyonlardaki ısı değişimini inceleyen kimya bilimi.
Thomson atom modeli
Atom bir küre şeklinde olup, içerisinde protonlar ve elektronlar rast gele yerlere, tıpkı kekin içerisindeki üzüm gibi dağılmış halde bulunurlar.
Toprak alkali metaller
Periyodik tablonun 2A grubunda bulunan metaller.
Transuranyum elementleri
Atom numarası 92 den (Uranyum elementinin atom numarasından) büyük olan elementler.
Tuz
Asitler ile bazların reaksiyonu sonucu oluşan ürün.
U
Uçucu sıvı
Moleküller arasında çekim kuvveti ve kaynama noktası düşük, buna karşılık buhar basıncı yüksek olan sıvı.
Uçucu olmayan sıvı
Moleküller arasında çekim kuvveti ve kaynama noktası yüksek, buna karşılık buhar basıncı düşük olan sıvı.
Uyarılmış hâl
Temel haldeki bir elektronun, dışarıdan enerji verilerek daha kararsız olan bir dış yörüngeye çıkarılması hâli.
Ü
Ürün
Kimyasal reaksiyon sonucu oluşan maddeler.
Y
Yanma
Isı ve ışık yayan reaksiyondur. Genelde organik maddelerin havadaki oksijenle reaksiyona girerek karbondioksit ve su oluşturduğu reaksiyonlara yanma reaksiyonu denir.
Yapay radyoaktiflik
Radyoaktif olmayan bir çekirdeğin yüksek enerjiye sahip çeşitli tanecikler ile bombardımanı sonucu kararsız hale getirilmesi.
Yoğunlaşma
Ortalama kinetik enerjileri düşük olan gaz fazındaki moleküllerin sıvı fazına geçmeleri.
Yük
Nötr bir yapı olan atomdan elektron uzaklaştırarak ya da elektron ilave ederek oluşturulan elektrik miktarı.
Yükseltgen
Kimyasal reaksiyonlarda elektron alarak (indirgenerek) karşısındakini yükseltgeyen madde.
Yükseltgenme
Elementlerin elektron vererek bir değerlikten daha yüksek değerliklere geçmesi.
Yükseltgenme basamağı
Bir elementin elektron alarak veya elektron vererek aldığı değerlik elektriksel yük.
Yükseltgenme reaksiyonu
Elementlerin oksijenle yaptığı reaksiyon.
Yüzey gerilimi
Moleküller arası çekim kuvvetinden dolayı sıvının yüzeyinde oluşan kuvvet.
Yüzde kütle
Bir elementin 100 gram bileşiğindeki kütlesi.
Yüzde verimi
Bir kimyasal tepkimeden elde edilen ürünün aynı tepkimeden kuramsal olarak elde edilebilecek ürün miktarına bölünerek bulunan ve yüzde ile ifade edilen miktarı.
Z
Zincirleme reaksiyon
Nükleer fisyon reaksiyonundan 235U gibi bölünebilen çekirdeklerin nötron kaparak yeni çekirdeklere bölünmesi ve daha fazla sayıda nötron oluşturması.
😔 Aradığınız kriterlere uygun bir terim bulunamadı.